Przełomowe wybory w Algierii: test demokracji w erze po Hiraku

Naród na rozdrożu

Algieria przygotowuje się do kluczowych wyborów parlamentarnych, które odbędą się 2 lipca. W wyborach tych wyłonionych zostanie 407 członków Zgromadzenia Narodowego. Wybory te, odbywające się ponad siedem lat po historycznym proteście Hirak z 2019 roku, są postrzegane zarówno przez analityków, jak i obywateli jako fundamentalny test politycznej trajektorii kraju. Dla narodu, który wciąż zmaga się ze spuścizną masowych powstań, które obaliły wieloletniego prezydenta Abdelaziza Buteflikę, głosowanie nie tyle zależy od tego, kto wygra, co od tego, czy algierska opinia publiczna nadal wierzy w formalny proces polityczny.

Według Niezależnego Narodowego Urzędu Wyborczego (ANIE), około 24,7 miliona zarejestrowanych wyborców jest uprawnionych do oddania głosu, w tym znaczna diaspora licząca 854 000 obywateli mieszkających za granicą. Jednak atmosfera poprzedzająca wybory charakteryzuje się mieszanką ostrożnej nadziei i głębokiego sceptycyzmu.

Cień ruchu Hirak

Ruch Hirak był przełomowym momentem w historii Algierii, sygnalizując społeczne żądanie zmian systemowych i zakończenia stagnacji starej gwardii. Prezydent Abdelmadżid Tebboune uznał nadchodzące wybory za kamień węgielny swojej wizji „nowej Algierii”, twierdząc, że reformy wprowadzone od 2019 roku wzmocniły instytucje krajowe i zapewniły stabilność.

Z drugiej strony, krytycy i organizacje praw człowieka argumentują, że „nowa Algieria” to w dużej mierze rebranding starego systemu. Wskazują na utrzymującą się dominację władzy wykonawczej i marginalną rolę parlamentu w faktycznym stanowieniu prawa. Napięcie jest wyczuwalne, ponieważ rząd próbuje legitymizować swoją władzę poprzez wybory, podczas gdy przedstawiciele opozycji twierdzą, że szanse pozostają nierówne.

Zacieśnianie uścisku politycznego

Jednym z najbardziej kontrowersyjnych problemów związanych z tymi wyborami jest postrzegane kurczenie się przestrzeni politycznej. Władze wyborcze potwierdziły, że setki kandydatów i wiele list partyjnych zostało zdyskwalifikowanych w procesie nominacji, powołując się na surowe zasady kwalifikowalności i nieprzestrzeganie przepisów. Podczas gdy państwo przedstawia je jako niezbędne środki administracyjne, organizacje praw człowieka postrzegają je jako mechanizm filtrowania rzeczywistego sprzeciwu.

Wybitne postacie, takie jak Karim Tabbou, stały się symbolami tej walki. Tabbou, zagorzały krytyk obecnej administracji i związany z duchem Hirak, był wielokrotnie aresztowany i ograniczany prawnie, co uwypukla niepewną pozycję tych, którzy kwestionują status quo spoza zatwierdzonych linii partyjnych.

Bitwa o Zgromadzenie: Bloki i bojkoty

Wybory odbędą się w systemie reprezentacji proporcjonalnej z listami otwartymi, co pozwoli wyborcom na wybór list partyjnych, a jednocześnie na wskazanie preferencji co do konkretnych kandydatów. Obecnie na scenie politycznej dominują Front Wyzwolenia Narodowego (FLN) – historyczna partia niepodległości – i jej sojusznik, Narodowe Zgromadzenie Demokratyczne (RND).

Jednak dynamika się zmienia. Podczas gdy FLN posiadał 105 miejsc w poprzednim Zgromadzeniu, teraz ponownie staje w obliczu konkurencji ze strony Ruchu Społeczeństwa na rzecz Pokoju (MSP) oraz różnych list nacjonalistycznych i islamistycznych. Co ciekawe, kilka partii, które zbojkotowały wybory w 2021 roku – takie jak Front Sił Socjalistycznych (FFS), Partia Robotnicza (PT) i Zgromadzenie na rzecz Kultury i Demokracji (RCD) – zdecydowało się tym razem wziąć w nich udział. Ta zmiana sugeruje strategiczną debatę w opozycji nad tym, czy bojkot prowadzi do utraty znaczenia, czy też udział daje nikłe szanse na wpływ na politykę.

Lęk ekonomiczny jako siła napędowa

Poza politycznymi manewrami, przeciętny algierski wyborca jest zaabsorbowany trudną rzeczywistością gospodarczą. Kampanie wyborcze skupiają się głównie na kwestiach siły nabywczej, niedoborach mieszkań i desperackiej potrzebie tworzenia miejsc pracy. Pomimo że rząd chwali się projektami infrastrukturalnymi finansowanymi z dochodów z węglowodorów, inflacja nadal obniża jakość życia wielu osób.

Szczególnie młodzi ludzie borykają się z ponurym rynkiem pracy, gdzie możliwości poza sektorem publicznym są ograniczone. Co więcej, silne uzależnienie Algierii od eksportu ropy naftowej i gazu sprawia, że jej programy wydatków socjalnych są podatne na wahania światowych cen energii, co tworzy kruchą równowagę między wsparciem państwa a niepokojami społecznymi.

Wniosek: Kwestia legitymizacji

Podczas gdy oficjalna kampania dobiega końca, główne pytanie pozostaje: czy społeczeństwo powróci do urn? W 2021 roku frekwencja spadła do zaledwie 23 procent, co odzwierciedla głęboko zakorzenione wycofanie. Jeśli frekwencja utrzyma się na niskim poziomie, rząd może uzyskać stabilny parlament, ale nie będzie miał poparcia społecznego niezbędnego do prawdziwego przezwyciężenia upiorów ery Hirak. Zaangażowanie społeczeństwa może oznaczać nowy rozdział w życiu obywatelskim – lub ponowną konfrontację z systemem, który opiera się fundamentalnym zmianom.