Koniec impasu: dlaczego era „bez wojny, bez pokoju” w Jemenie dobiega końca

Kruchy pokój na krawędzi

Jemen przez lata znajdował się w surrealistycznym geopolitycznym zawieszeniu – w stanie „bez wojny, bez pokoju”. Od czasu zawarcia kruchego rozejmu w 2022 roku, niszczycielski konflikt między rebeliantami Huti a uznanym przez społeczność międzynarodową rządem pozostał w dużej mierze zamrożony. Jednak niedawne eskalacja w lipcu 2026 roku sugeruje, że ta krucha stabilność rozpada się, grożąc ponownym pogrążeniem najbiedniejszego kraju Bliskiego Wschodu w katastrofie humanitarnej na pełną skalę.

Katalizator ostatnich napięć pojawił się pod koniec czerwca, gdy zarówno ugrupowanie Huti, jak i rząd Jemenu rozpoczęły mobilizację bojowników. Napięcie osiągnęło punkt krytyczny 3 lipca, kiedy pierwszy publicznie ogłoszony od ponad dekady lot z Teheranu do Sany wylądował w stolicy kontrolowanej przez Huti. Ten symboliczny krok, sygnalizujący zacieśnienie więzi między Iranem a Huti, wywołał natychmiastowy odwet. W ciągu kilku dni walki w prowincji Al-Hudajda pochłonęły dziesiątki ofiar śmiertelnych, co stanowi najpoważniejszy konflikt w regionie od czterech lat.

Punkt zapalny na lotnisku i regionalne skutki

Sytuacja zaostrzyła się w poniedziałek, gdy rząd Jemenu przeprowadził naloty na pas startowy międzynarodowego lotniska w Sanie. Rząd twierdził, że akcja była konieczna, aby uniemożliwić lądowanie kolejnego irańskiego samolotu, twierdząc, że „cierpliwość się wyczerpała”. W szybkiej reakcji Huti wystrzelili rakiety balistyczne w kierunku Arabii Saudyjskiej i zagrozili całkowitym „oblężeniem” terytorium Arabii Saudyjskiej.

Analitycy sugerują, że konflikt w Jemenie nie jest już odizolowaną wojną domową, lecz staje się coraz bardziej teatrem szerszych zmagań regionalnych między Stanami Zjednoczonymi a Iranem. W miarę jak Iran angażuje się w bezpośrednie starcia militarne ze Stanami Zjednoczonymi i ataki w Zatoce Perskiej, Huti stanowią kluczową południową flankę. Zaburzając ruch morski na Morzu Czerwonym i zagrażając państwom Zatoki Perskiej, Huti wywierają znaczący wpływ na globalne bezpieczeństwo energetyczne i stabilność regionu.

Manewry polityczne i presja wewnętrzna

Według Salaha Alego Salaha z Centrum Studiów Strategicznych w Sanie, retoryka Hutich ma na celu przygotowanie ludności kraju na powrót do wojny. W okresie względnego spokoju od 2022 roku, Huti mieli coraz większe trudności z uzasadnieniem druzgocących trudności gospodarczych i głodu, z którymi borykają się ich wyborcy. Redefiniując „nowego wroga” – a konkretnie Arabię Saudyjską i rząd Jemenu – grupa może zmienić narrację z wewnętrznej porażki gospodarczej na agresję zewnętrzną.

Tymczasem, uznany przez społeczność międzynarodową rząd skonsolidował władzę we wschodnim i południowym Jemenie po porażce Południowej Rady Przejściowej pod koniec zeszłego roku. To zjednoczenie sił antyhutickich ośmieliło rząd do rozważenia ofensywy militarnej w celu odzyskania stolicy, zwłaszcza jeśli uzna obecny impas dyplomatyczny za nie do pokonania.

Cena ludzka wznowionego konfliktu

Perspektywa wznowienia działań wojennych jest przerażająca dla populacji, która została już zdziesiątkowana przez dekadę konfliktów. Według raportów ONZ, około 18,3 miliona ludzi w Jemenie zmaga się z dotkliwym brakiem bezpieczeństwa żywnościowego, a ponad 2,2 miliona dzieci poniżej piątego roku życia jest poważnie niedożywionych. W związku ze spadkiem PKB na osobę o 58% od początku wojny, w strukturze społecznej pozostało niewiele odporności.

Dla wielu Jemeńczyków impas w stylu „bez wojny nie ma pokoju” stał się swoistą torturą – przedłużającym się stanem niepewności. Niektórzy cywile, wyczerpani niepewnością, wyrażają desperacką chęć zdecydowanego rozwiązania konfliktu, niezależnie od tego, kto zwycięży, pod warunkiem, że zwycięzca natychmiast przejmie odpowiedzialność za stabilizację gospodarki i przywrócenie podstawowych usług.

Wniosek: Zbliżająca się burza

W obliczu rekordowo niskiego zaufania między stronami konfliktu i niezrealizowanych planów pokojowych ONZ, droga do politycznego rozwiązania staje się coraz węższa. Gdy rzecznik wojskowy Huti, Yahya Saree, ogłosił zakończenie „fazy deeskalacji”, świat z niepokojem obserwuje sytuację. Jeśli dyplomacja zawiedzie teraz, Jemen może nie tylko powrócić do wojny, ale stać się epicentrum znacznie większego konfliktu regionalnego.