Administracja Trumpa rozpoczyna agresywną kampanię mającą na celu „wyłączenie” Międzynarodowego Trybunału Karnego

Nowy front w walce o jurysdykcję globalną

Administracja prezydenta USA Donalda Trumpa drastycznie zaostrzyła konfrontację z Międzynarodowym Trybunałem Karnym (MTK), ujawniając strategiczną odpowiedź „całego rządu”, której celem jest systematyczne unieszkodliwienie trybunału z siedzibą w Hadze. W skoordynowanym ataku, obejmującym komunikat prasowy Departamentu Stanu, dosadne oświadczenie wideo Sekretarza Stanu Marco Rubio oraz głośny artykuł redakcyjny w Wall Street Journal, rząd USA zasygnalizował zamiar zneutralizowania postrzeganego zagrożenia dla amerykańskiej suwerenności ze strony MTK.

Ta ofensywa stanowi znaczące zaostrzenie polityki zagranicznej USA, przechodząc od zwykłego sprzeciwu do aktywnej kampanii na rzecz demontażu zdolności operacyjnej najwyższego sądu na świecie do ścigania zbrodni wojennych, ludobójstwa i zbrodni przeciwko ludzkości.

Retoryka „amerykańskiej determinacji”

Sekretarz Stanu Marco Rubio nie przebierał w słowach w swoim przemówieniu, przedstawiając działania MTK nie jako postępowanie prawne, lecz akt agresji. Rubio oskarżył sąd o „prowadzenie wojny” przeciwko Stanom Zjednoczonym, twierdząc, że trybunał wykorzystuje „statuty, porozumienia i siłę tak zwanego prawa międzynarodowego” jako broń do podważania amerykańskiego systemu politycznego i prawnego.

„Jeśli uważają, że mogą pozbawić nas suwerenności, pokażemy im pełne znaczenie amerykańskiej determinacji” – oświadczył Rubio, sugerując, że administracja postrzega wszelkie próby pociągnięcia personelu USA do odpowiedzialności na mocy prawa międzynarodowego jako niedopuszczalne naruszenie niepodległości narodowej.

Strategiczne dźwignie i potencjalne sankcje

Chociaż Departament Stanu nie przedstawił jeszcze wszystkich szczegółów taktycznych, „rozważane działania” zarysowują wielotorowe podejście mające na celu wywarcie presji na MTK i jego zwolenników:

• Naciski dyplomatyczne na sojuszników: Stany Zjednoczone wzywają kraje, które polegają na amerykańskich partnerstwach wojskowych i organach ścigania, do wyraźnego odrzucenia uprawnień MTK do ścigać urzędników amerykańskich.
• Pomoc warunkowa: Administracja zasygnalizowała „wzmożoną kontrolę” nad państwami, które nadal uznają jurysdykcję MTK, jednocześnie otrzymując amerykańską pomoc zagraniczną lub pomoc w zakresie bezpieczeństwa.
• Kary ukierunkowane: Stany Zjednoczone planują rozszerzyć stosowanie sankcji i zakazów podróży wobec personelu MTK i powiązanych organizacji praw człowieka, które dostarczają sądowi dowody.

Tarcie prawne: Statut Rzymski

Sedno konfliktu leży w Statucie Rzymskim, traktacie ustanawiającym MTK w 2002 roku. Stany Zjednoczone nie są sygnatariuszem statutu, co oznacza, że formalnie nie wyraziły zgody na jurysdykcję sądu. MTK utrzymuje jednak, że może badać zbrodnie popełnione na terytorium państw członkowskich, nawet jeśli oskarżony jest obywatelem państwa niebędącego członkiem, takiego jak Stany Zjednoczone.

Doprowadziło to do długotrwałych napięć w związku ze śledztwami w sprawie domniemanych zbrodni wojennych w Afganistanie, a ostatnio także w związku ze śledztwami dotyczącymi działań sojuszników USA, zwłaszcza Izraela. Chociaż administracja Bidena zniosła sankcje nałożone przez Trumpa w trakcie jego pierwszej kadencji, fundamentalny sprzeciw Stanów Zjednoczonych wobec jurysdykcji MTK pozostał niezmienny przez kolejne administracje.

Analiza ekspercka: Dlaczego teraz?

Eksperci prawa międzynarodowego kwestionują moment tej nagłej eskalacji. William Schabas, profesor prawa międzynarodowego na Uniwersytecie Middlesex w Londynie, zauważył, że MTK nie podjął bezpośrednich działań przeciwko Stanom Zjednoczonym od stycznia 2025 roku. Sugeruje, że administracja Trumpa może działać prewencyjnie, spekulując na temat potencjalnych przyszłych śledztw w sprawie amerykańskich ataków militarnych na Karaibach, konfliktu z Iranem lub kontrowersyjnego porwania wenezuelskiego przywódcy Nicolasa Maduro.

Schabas sugeruje również, że Stany Zjednoczone mogą wyczuwać moment słabości. W związku z tym, że MTK zmaga się obecnie z wewnętrznymi skandalami związanymi z głównym prokuratorem Karimem Khanem, administracja może uważać, że trybunał jest podatny na „śmiertelny cios”. Z kolei Raed Jarrar z organizacji praw człowieka DAWN ostrzega, że w tej kampanii nie chodzi tylko o MTK, ale o demontaż „międzynarodowego porządku opartego na zasadach”, aby zapewnić, że najpotężniejsze państwa pozostaną ponad prawem.