Trump, Körfez yatırım anlaşmaları lehine Hürmüz Boğazı geçiş ücreti teklifinden vazgeçti.

Basra Körfezi'nde Stratejik Değişim

ABD Başkanı Donald Trump, politikada ani bir değişiklik yaparak, Hürmüz Boğazı'ndan geçen gemilere yüzde 20 oranında geçiş ücreti uygulanması yönündeki tartışmalı tekliften geri adım attı. Bu ani değişiklik, Başkanın Truth Social'da bu ücreti ilk duyurmasından sadece yirmi dört saat sonra gerçekleşti ve dünyanın en kritik denizcilik geçiş noktalarından birine ABD yaklaşımında istikrarsız bir değişime işaret etti.

Orijinal teklif, ABD'nin bölgede güvenlik ve emniyet sağlarken katlandığı muazzam maliyetler için bir "tazminat" olarak çerçevelenmişti. Ancak, bu duyuru, ABD'nin uluslararası su yolu üzerinde egemenlik kontrolü uygulamadığı için uluslararası hukukla ilgili önemli soruları gündeme getirdi.

Geçiş Ücretlerinden Ticaret Anlaşmalarına

Salı günü Başkan Trump, yönetimin bunun yerine çeşitli Körfez ülkeleriyle "Ticaret ve Yatırım Anlaşmaları" peşinde koşacağını açıkladı. Başkanın açıklamasına göre, bu karar "Orta Doğu liderliğiyle son derece verimli görüşmelerin" ardından alındı. Doğrudan bir geçiş ücreti yerine, ABD artık bölgesel müttefiklerinden, geçiş korumasının ve güvenlik garantilerinin devamı karşılığında "büyük" yatırımlar bekliyor.

Bu değişim, dış politikaya yönelik daha geniş bir işlemsel yaklaşımı yansıtıyor. Birçok Körfez ülkesi, 28 Şubat'ta İran ile düşmanlıkların tırmanmasından önce ABD'ye milyarlarca dolarlık yatırım sözü vermişken, Beyaz Saray şimdi bu ekonomik teşvikleri doğrudan bölgesel güvenlik istikrarına bağlıyor.

Hukuki ve Diplomatik Paradoks

Bu geri dönüş aynı zamanda potansiyel bir diplomatik çelişkiyi de çözüyor. Daha önce, ABD Dışişleri Bakanı Marco Rubio, İran'ın boğazdan geçen gemilerden ücret alması fikrini kesin bir dille reddetmiş ve böyle bir hareketin uluslararası hukuku ihlal edeceğini savunmuştu. Yüzde 20'lik ücreti terk ederek Trump, uluslararası su yollarının keyfi geçiş ücretlerinden arındırılmış olması gerektiği yönündeki yerleşik ABD pozisyonuna geri dönüyor.

Yükselen Gerilimler ve Ablukanın Eşiğinde

Bu politika değişikliği, ciddi bir askeri tırmanışın yaşandığı bir ortamda gerçekleşiyor. Duyuru, ABD'nin İran'a yönelik askeri ablukasının yeniden başlatılmasından saatler önce geldi. Bu abluka, Haziran ortasında imzalanan ve çatışmaları sona erdirmeyi ve boğazı yeniden açmayı amaçlayan bir mutabakat zaptının (MoU) ardından geçici olarak durdurulmuştu.

Ancak bu kırılgan barış, yeni bir şiddet dalgasıyla paramparça oldu. İran medyası, Buşehr, Bandar Abbas, Mahşahr ve Abadan'da saldırılar olduğunu ve son zamanlarda Qeshm ve Kiş adalarında patlamalar meydana geldiğini bildirdi. Aynı zamanda Kuveyt hava hedeflerine yönelik saldırılar düzenlediğini bildirirken, İran da Bahreyn, Ürdün ve Hürmüz Boğazı'ndaki ABD varlıklarına yönelik kampanyasına devam edeceğine söz verdi.

ABD ve İsrail'in Tahran ile çatışmaları devam ederken, transit ücretinden yatırım anlaşmalarına geçiş, askeri güçlerin yeni bir abluka ve 'Kazma Dağı' gibi İran nükleer tesislerine yönelik olası daha fazla saldırıya hazırlanırken bölgesel müttefikleri ekonomik olarak uyumlu tutma girişimi olabilir.