İran Denizcilik Gerilimini Tırmandırıyor: Sertlik Yanlısı Milletvekilleri Hürmüz Boğazı Üzerinde Egemen Kontrol Önerisinde Bulundu

Tahran, Denizcilikte Tam Kontrole Doğru İlerliyor

Batı ile derinleşen bir ayrılığın sinyalini veren kışkırtıcı bir hamleyle, İranlı milletvekilleri Hürmüz Boğazı üzerinde mutlak kontrolü resmileştirmeyi amaçlayan kapsamlı bir yasa tasarısı sundu. “Hürmüz Boğazı ve Basra Körfezi'nin Güvenliği ve Sürdürülebilir Gelişimi için Stratejik Eylem” başlıklı tasarı, sertlik yanlısı partilerin hakim olduğu parlamentonun ABD ve İsrail ile beş aylık yoğun askeri çatışmanın ardından yeniden toplanmasıyla birlikte geldi.

Bu yasa tasarısı, İran meclisinde diplomatik müzakereleri terk edip tek taraflı egemenliğe yönelme yönündeki artan bir eğilimi yansıtıyor.

Yakın zamanda yapılan habersiz bir oturumda, milletvekillerinin 28 Şubat'ta başlayan ABD öncülüğündeki çatışmanın ilk dalgalarında hayatını kaybeden üst düzey yetkililerin ve Yüksek Liderin intikamını alma kararlılığını simgeleyen "kırmızı intikam bayrakları" salladıkları görüldü.

Deniz Hukukuna Sert Bir Yaklaşım

Yasa tasarısının nihai metni kamuoyuna açıklanmamış olsa da, önceki taslaklar İran'ın dünyanın en kritik enerji geçiş noktalarından birini nasıl yönetmeyi planladığı konusunda köklü bir değişime işaret ediyor.

Önerilen önlemler şunları içeriyor:

• Kesin Erişim Yasakları: ABD veya İsrail bayrağı taşıyan gemilerin boğaza girişinin açıkça yasaklanması.
• Düşman Olarak Belirleme: İran silahlı kuvvetleri tarafından "direniş eksenine" düşman olarak belirlenen ülkelerden gelen gemilerin engellenmesi yetkisi.
• Zorunlu İzin: Tüm gemilerin resmi izin alması, kargo manifestolarının tamamını açıklaması ve "Basra Körfezi" adlandırmasına kesinlikle uyması zorunluluğu.
• Mali Cezalar: Kurallara uymayan gemilerden kargo değerinin %20'sine kadar el koyma yetkisi; elde edilen fonlar askeri harcamalara ve ulusal altyapı yeniden inşasına yönlendirilecek.

Ulusal güvenlik komisyonu başkanı İbrahim Azizi, bu duruşun katı olduğunu vurgulayarak, yasa tasarısının İran'ın savunmasına yönelik daha geniş bir dizi önlemin yalnızca "ilk adımı" olduğunu belirtti. "Kırmızı çizgiler."

"Koruyucu" Anlaşmazlığı ve Küresel Enerji Riskleri

Gerilim, su yolunun meşru "koruyucusu" olarak kimin görev yapacağı konusunda bir söz savaşına dönüştü. ABD Başkanı Donald Trump yakın zamanda Washington'ın yeni koruyucu olarak hareket edeceğini iddia ederek, gemi kargo değerleri üzerinden %20 oranında ücret alma hakkına sahip olduğunu öne sürdü ve İran'ın kesinlikle reddettiği, Umman yakınlarındaki ABD destekli güney rotasını teşvik etti.

İran Dışişleri Bakanı Abbas Araghchi, ABD'nin önerisiyle alay ederek, ABD'nin ücretlere ihtiyaç duyulduğunu kabul ettiğini ancak İran'ın -sonsuza dek koruyucu olarak- daha "adil" bir fiyatlandırma yapısı sunacağını öne sürdü. Jeopolitik istikrarsızlığı artıran bir diğer gelişme ise Tahran'ın, küresel ticaret yollarını daha da boğmak amacıyla Bab el-Mandeb Boğazı'nı kapatmak için Yemen'deki Husi isyancılarla koordinasyon kurabileceğine dair imada bulunmasıdır.

Askeri Tırmanış ve Ekonomik Sonuçlar

Yasama hamlesi, ciddi bir askeri tırmanışın yaşandığı bir ortamda gerçekleşiyor. Sadece geçen hafta, ABD güçleri İran'ın 11 vilayetine yüzlerce hava saldırısı düzenleyerek, özellikle Bandar Abbas liman kentini ve boğaz yakınlarındaki stratejik adaları hedef aldı. Buna karşılık, İslam Devrim Muhafızları Ordusu (IRGC), Bahreyn, Kuveyt ve Ürdün'deki ABD varlıklarını ve askeri lojistiğini hedef aldı.

Etkisi şimdiden finans piyasalarında hissediliyor. İran riali, ABD doları karşısında yaklaşık 1,85 milyon seviyesine düşerek tarihi düşük seviyesine yaklaştı. Bu arada, Tahran Borsası önemli kayıplar yaşadı ve önceki kısa süreli anlaşmalardan elde edilen kazanımları sildi. Umman, Katar ve Pakistan'ın seyrüsefer özgürlüğü için bir çerçeve oluşturma yönündeki arabuluculuk çabalarına rağmen, ABD'nin deniz ablukalarını yeniden uygulamaya koyması ve petrol ihracat muafiyetlerini iptal etmesi, barışçıl bir çözümün hala uzak olduğunu göstermektedir.