ABD-İran söylemlerinin sertleşmesiyle Hürmüz Boğazı'ndaki gerilim artıyor.

ABD ve İran'ın son ateşkeslerinin bozulmasının ardından, istikrarsız Hürmüz Boğazı, tehlikeli bir jeopolitik çıkmazın merkez üssü haline geldi. Her iki ülke de dolaylı görüşmelere devam ederken, dünyanın en kritik deniz petrol geçiş noktasında yeniden çatışma tehdidi küresel piyasaları alarma geçirdi.

Çatışmanın Mirası

İran'ın uzun süredir lideri olan Ayetullah Ali Hamaney'in Şubat 2026'da ölümünün ardından, Tahran'daki siyasi manzara intikam çağrılarıyla şekillendi. Yeni seçilen lider Mücteba Hamaney, babasının 36 yıllık iktidarını sona erdiren saldırıların 'suçlu' düzenleyicilerine karşı misilleme yapacağına dair kamuoyuna söz verdi.

Bu iç baskı, İran içindeki sertlik yanlısı grupların ABD ile herhangi bir diplomatik ilişkiyi devlete ihanet olarak açıkça kınamasıyla daha da artmaktadır.

Anlatıların Savaşı

ABD Başkanı Donald Trump, mevcut ateşkesin 'sona erdiğini' ilan ederken, aynı zamanda gergin de olsa devam eden arabuluculuğa kapıyı açık bırakmıştır. Trump yakın zamanda ABD ordusunun İran altyapısına saldırmaya tamamen hazır olduğunu ve kendisinin de İran'ın 'öldürme listesinde' hedef olduğunu iddia etmiştir. Buna karşılık Tahran, ABD'nin Hürmüz Boğazı'nın deniz güvenliği mimarisini tek taraflı olarak yeniden çizmeye çalıştığını ve bunun İran'ın önceki mutabakat zaptının ihlali olduğunu savunmaktadır.

Denizcilikteki Çatışma Noktası

Anlaşmazlığın merkezinde deniz trafiğinin kontrolü yer almaktadır. İran, geçişi denetlemek için 'Basra Körfezi Boğazı Otoritesi'ni kurmuştur; bu hamle Uluslararası Denizcilik Örgütü (IMO) ve üye devletleri tarafından kesinlikle reddedilmiştir. Crisis Group'tan analistler, söylemin iç siyasi tüketim için tasarlanmış olsa da, altta yatan gerilimin bu hayati sularda egemenliğin kimde olduğu konusunda derin bir anlaşmazlığı yansıttığını öne sürüyor. ABD, İran'daki aracı güçlere yeni mali yaptırımlar uygularken, uluslararası toplum diplomasi yoluyla bölgesel bir savaşa doğru gidişin önlenip önlenemeyeceğini yakından izliyor.